CÁNH CHIM NÁT ĐẠN

Vũ Lưu Xuân

Cuộc đời được mấy ngày vui, bởi thế tôi luôn thích những kết thúc tròn đầy. Đồng hồ nhà hàng xóm gõ mười một tiếng, khuya rồi. Tôi đốt điếu thuốc cuối cùng trong ngày, ngồi trầm ngâm bên trang giấy viết dở, trang giấy còn một khoảng trống, tôi sẽ viết lên đó đoạn kết thật có hậu, để đem đến cho đời một chút niềm vui, một chút niềm tin. Có tiếng trẻ con ọ oẹ, tiếng đứa con trai đầu lòng, và vợ tôi, mặc dù khiếm thính, với bản năng làm mẹ, đã chợt thức giấc. Tôi đến bên giường, vợ tôi ngước mắt nhìn lên, mỉm cười, nụ cười trong sáng, rạng rỡ như trời mùa xuân. Tôi luôn thích những kết thúc có hậu, và như thế, xin cảm ơn đời .

Năm ấy, tôi từ quê lên Sài Gòn thi đại học. Gã thanh niên tỉnh nhỏ, nhiều hoài bão, nhiều ước mơ, mang theo những lời mẹ dặn, bà mẹ trẻ, góa bụa, cố nuôi con thành người. Tôi phân vân giữa nhiều chọn lựa, cuối cùng thi đậu Đại học Kinh tế. Từ đó, tôi tới trọ trong căn phòng trên gác gỗ, chưa đầy sáu mét vuông, đó là phần không gian dành cho những toan tính, ước mơ.

Điều trùng hợp, chủ nhà, quen gọi bằng dì Năm, cũng là một góa phụ trẻ. Dì làm nghề may, cặm cụi với mớ hàng của bà con lối xóm, đắp đỗi qua ngày, và Hồng với tôi, cô bé mười sáu tuổi, đều là con một, mồ côi cha. Mấy ngày đầu, tôi hơi ngạc nhiên trước hình ảnh một cô bé nhỏ nhắn, đôi mắt trong suốt, dịu dàng, cả ngày lặng lẽ, hết vào lại ra, không nói một lời, lâu lắm mới thấy khuôn mặt thanh tú phớt một nụ cười rất nhẹ. Tôi mường tượng ánh mắt, nụ cười ấy có nghìn điều muốn nói. Vốn là con một, cha mất sớm, lớn lên trong cô độc, tôi hằng ước ao có đứa em gái như Hồng, để chiều chuộng, săn sóc. Ít ngày sau, tôi khám phá ra cô bé dễ thương ấy mang khuyết tật khiếm thính từ khi lọt lòng, chính vì thế tôi càng mong muốn gần gũi Hồng nhiều hơn, để giúp đỡ, chia sẻ những khó khăn, để động viên em trước những nhọc nhằn, hoang mang trong cuộc sống. Tuy nhiên với cô gái mới lớn, hình như có một khoảng cách tế nhị khiến em dè chừng. Nhưng khoảng cách cứ thu hẹp dần, cuối cùng, cô bé cũng coi tôi như người anh để che chở trước những bất trắc rình rập quanh mình. Ở Hồng, tôi cảm nhận được một tâm hồn rất lạ, mong manh, dạt dào cảm xúc, nhưng vẫn đủ quyết tâm, vượt qua muôn vàn khó khăn.

Xuất phát từ ước muốn giúp Hồng, tôi cố tìm hiểu những vấn đề liên quan tới người khuyết tật. Cuộc tìm kiếm dẫn tôi tới ngôi trường bán trú dành cho thanh thiếu niên khiếm thính. Sau lần tiếp xúc với bà hiệu trưởng, tôi đã phải bỏ hàng giờ thuyết phục dì Năm, người thiếu phụ chỉ biết ẩn nhẫn, cam chịu những đắng cay rơi xuống cuộc đời. Ngày đầu tiên đi học, tôi dẫn Hồng tới tận cửa lớp, giao em cho cô giáo đã từng mười bẩy năm lăn lộn trong nghề. Tôi nán lại, đứng ngấp nghé ngoài cửa hằng giờ để xem em học. Trước mắt em là một lằn ranh vô hình, nhưng lắm chông gai và em đang cố gắng chập chững bước qua, lằn ranh ấy dẫn em vào cuộc sống khác. Đón em ở cổng trường, tôi đọc được trong bước chân và đôi mắt cô bé niềm say mê và hân hoan.

Thời gian trôi qua, không tính bằng ngày, mà bằng tháng, bằng năm. Nhờ chiếc máy trợ thính, em đã học đủ hai mười bốn chữ cái, đã biết ghép vần, đã biết viết lên bảng những dòng chữ nắn nót nhưng vẫn liêu xiêu, đã đọc được sách báo và đặc biệt đã biết phát âm, dù những âm không chuẩn, nhưng đủ giúp em từng bước hòa nhập vào thế giới con người. Suốt thời gian ấy, tôi luôn ở bên em, đón nhận nụ cười mỗi lúc thành công, dù rằng rất nhỏ, và cả giọt nước mắt khi gặp khó khăn không dễ vượt qua. Tôi sung sướng khi thấy đâu đó trên đường em đi, có cả những bước chân tôi. Con bé mười sáu năm nào, nay đã thành cô gái mười chín, đôi mươi, khuôn mặt rạng rỡ niềm tin.

Mỗi chiều chủ nhật, tôi thường chở Hồng đi chơi đây đó. Không gian của em không còn tù túng giữa bốn bức tường của căn gác gỗ, trong xóm lao động nghèo nàn. Dì Năm hoàn toàn tin tưởng, giao Hồng cho tôi coi sóc, chính vì vậy tôi càng phải giữ gìn.

Tôi còn nhớ rõ, năm ấy, buổi sáng mồng ba tết, tôi với Hồng đi xem Hội Hoa xuân. Giữa muôn vàn sắc hoa, tôi chợt nhận ra không gì có thể sánh với vẻ đẹp của con người, và lần đầu tiên lòng tôi gờn gợn một cơn sóng nhỏ. Trên đường về, Hồng luôn miệng líu lo, dù vẫn là những âm chưa chuẩn, kèm với một loạt ký hiệu của người khiếm thính. Hồng đã có một ngày vui trọn vẹn.

Trước lúc bước vào nhà, Hồng quay lại nhìn tôi, một chút nắng hồng rực lên gò má, đôi mắt sâu thẳm bối rối, ngập ngừng. Rồi bằng một cử chỉ đầy vẻ lóng ngóng, nhưng dứt khoát: ba ngón giữa bàn tay phải co lại, ngón cái và ngón út duỗi ra, đặt vào trái tim, sau đó cũng bàn tay ấy chỉ về phía tôi, rồi Hồng ù té chạy vào nhà, bước chân luống cuống.

Ký hiệu ấy mang ý nghĩa gì, tôi không hiểu, nhưng vẫn mơ hồ linh cảm, có một biến chuyển nào đó rất lớn đang âm thầm diễn ra trong tâm hồn Hồng.

Hè năm ấy tôi tốt nghiệp, thế là tôi với Hồng đã sống bên nhau tròn bốn năm rồi, bốn năm tràn đầy kỷ niêm.

Ăn mừng lễ ra trường, sau buổi liên hoan, bọn tôi rủ nhau làm tiếp hiệp hai. Những chai bia trong quán nhậu, trong nhà hàng karaôkê. Tuổi trẻ được một phen phá phách điên cuồng, bù lại chuỗi ngày vùi đầu trong sách vở. Khi tất cả đã ngà ngà, một gã bạn quý tử lấy trong bọc mấy tờ giấy thiếc. Gã gật gù:

- Chơi không ?

-Gì nữa đây ?

Gã nhìn tôi chế riễu:

-Đồ Hai lúa .

Gã cẩn thận cuốn tờ giấy thiếc thành hình cái phễu, sau đó trút ít bột trắng lên tờ giấy khác. Rút chiếc quẹt đã gỡ bỏ miếng kim loại che lửa, gã nhìn bọn tôi một lượt :

-Đứa nào không dám thì về với mẹ .

Trong căn phòng tù mù, gã quẹt lửa, rồi bằng cử chỉ sành sỏi, gã bắt đầu công việc đốt cháy cuộc đời. Sau khi hít một hơi dài, gã bật ngửa ra ghế, lơ mơ :

-Tới phiên đứa khác.

Chiều hôm ấy, bọn tôi lao đầu vào cuộc phiêu lưu rồ dại. Vừa hít dứt một hơi, toàn thân tôi bỗng thấy tê rần, cảm giác đê mê lan tỏa tới tận đầu ngón chân, ngón tay. Căn phòng vang lên những tiếng nôn oẹ, số thức ăn trong ruột tự động vọt ra thành vòi. Tôi hoàn toàn rơi vào trạng thái lơ mơ, nhẹ hẫng, không trọng lượng. Trước mắt tôi, những khối ánh sáng mầu hồng bắt đầu nhảy múa, lung linh.

Đêm đó, không rõ tôi đã về nhà bằng cách nào. Buổi sáng thức dậy, miệng khô và đắng ngắt. Nhớ chuyện chiều qua, lòng tôi không khỏi lo lắng, hối hận. Nhưng dù cố xua tan mọi ám ảnh, cảm giác lâng lâng, sung sướng vẫn không lúc nào rời xa. Tôi bỗng thấy bồn chồn, thèm khát, thèm những khối ánh sáng lung linh mầu hồng, thèm trạng thái bay bổng không trọng lượng, thèm cảm giác nôn nao, khoan khoái. Cuối cùng, bước chân vô định dẫn tôi tới với gã bạn nhà giàu. Gã đón tôi bằng nụ cười kẻ cả, dễ dãi :

-Thế nào, chịu rồi hả ?

Tôi ừ ào :

-Kể cũng hay hay.

Lưới nhện giăng ra, và tôi tự nguyện lao vào. Những dằn vặt, lo âu, ăn năn, hối hận, rồi hình ảnh mẹ tôi, người mẹ hy sinh cả tuổi trẻ để mong tôi thành người, rồi hình ảnh Hồng, người con gái mong manh, yếu ớt, coi tôi như một chỗ dựa an toàn, tất cả không đủ sức giữ chân tôi lại. Ba tháng trôi qua, thân thể tôi lúc nào cũng mệt mỏi, vật vờ.

Một buổi sáng, tôi rủ thêm bốn đứa bạn về phòng. Khi cả bọn vừa hít xong thì cánh cửa bật mở, và Hồng đứng đó, chết lặng. Dù đã bắt đầu lơ mơ, tôi vẫn cảm nhận được hết nỗi bàng hoàng, xót xa hiển hiện trong đôi mắt đen, hoảng hốt. Gã bạn nhà giầu cười rất đểu :

-Lo gì, cho em thử một tí là êm.

Tôi quay lại, bất ngờ táng cho gã một bạt tai. Tâm trạng hoang mang tột cùng, dưới mái nhà này, còn chỗ nào cho tôi ? Trong lòng em, còn chỗ nào cho tôi? Và tôi bỏ nhà với số tiền nhỏ dành để về quê thăm mẹ.

Đi hoang ba ngày liền, vất vưởng ngủ bờ, ngủ bụi. Một đêm, đang nằm trên ghế đá, cay đắng tính sổ cuộc đời, tôi chợt giật mình vì một chiếc bóng vật vờ. Đó là lão già cáu bẩn, nửa người, nửa ma. Dưới ánh điện vàng vọt, lão nhìn tôi, hất hàm :

- Mới đi bụi hả ?

- Sao biết ?

-Chưa bèo nhèo lắm. Nếu còn đường thì về đi.

Lão uể oải trải tấm ni lông nhớp nhúa trên cỏ, chuẩn bị đồ nghề. Vài phút sau, lão tụt quần tìm mạch máu. Một chút nước lờ nhờ chui dần vào huyết quản. Chích vừa xong, lão quăng ống, bật ngửa ra đất, đôi mắt đứng tròng, trắng dã, toàn thân run bần bật, miệng xùi bọt mép. Nhìn lão, tôi chợt rùng mình, ớn lạnh, đó sẽ là hình ảnh tôi trong tương lai ? Tôi không đủ can đảm nghĩ tiếp. Hồi lâu, lão bắt đầu cựa quậy, thều thào :

-Quá đã, quá đã !

Tôi cố làm tỉnh :

- Xe đuy den à ?

- Đồ bỏ. Tiền ít, muốn phê gắt, lấy sái, thêm chút mã tiền.

- Chất độc mà !

- Ưà, nặng tay là đi đứt. Thử không ?

Tôi lân la :

- Chơi lâu chưa ?

- Từ lúc mẹ cậu chưa ra đời. Xỉu xỉu hơn bốn mươi năm. Bốn mươi năm không thắng nổi một cơn mê.

Lão nhìn tôi diễu cợt:

- Sợ không ?

- Thế đã đi cai lần nào chưa?

- Tự nguyện có, bị hốt có, độ trên chục lần, không nhớ xuể. Bây giờ già ngắt, công an cũng chê .

-Không dứt nổi à ?

Giọng lão tỉnh khô, có vẻ bất cần đời :

- Việc đầu tiên khi ra trại là gì, biết không ? Tạt vào Mả Lạng làm một cữ cho đã thèm. Đó,cai là vậy đó .

Nghe lão, tôi chợt hoang mang đến tột cùng. Chẳng lẽ cuộc đời tôi cũng xám ngắt thế sao ?
- Hết thuốc chữa à ?
Lão nhìn tôi đăm đăm, rồi chậm rãi :

-Không một biện pháp cưỡng bách nào đủ sức cứu được con nghiện. Có chăng là một thứ tình cảm mạnh mẽ, vượt hẳn cơn thèm khát, kèm với một quyết tâm.

Sáng hôm sau, tôi len lén về phòng trọ, tính quơ một mớ đồ đem bán. Vừa đến cửa, tôi chợt sững người. Mẹ tôi đứng đó, dáng còm cõi, nhìn tôi rưng rưng. Cạnh mẹ tôi là Hồng, đôi mắt cô vời vợi, xót xa. Tôi lúng túng :

-Ai kêu mẹ lên ?

Mẹ không trả lời, chỉ nhìn tôi nghẹn ngào. Tôi chạy vào phòng, mở hộc lấy chiếc đồng hồ, rồi quày quả bước ra .

-Con đi đâu nữa ?

Hai người đàn bà đứng đó, ôm chặt lấy nhau, chắn bên khung cửa. Trong lúc hoảng loạn tới tột cùng, tôi vẫn còn đôi chút ý thức để nhận ra hai chiếc bóng nhỏ bé đó lại quá lớn, lấp kín cả bầu trời tối tăm trước mặt, và tôi đã cố gắng, cắn chặt răng, chặt đến mức cả môi và lợi đều túa máu, tôi đã không vượt qua lằn ranh cuối cùng, dù lằn ranh chỉ là khung cửa hẹp, đứng chắn bởi hai người đàn bà nhỏ bé và yếu đuối. Nước mắt, nước mũi bắt đầu chảy ra cùng với rớt rãi, đôi tay bủn rủn cố níu chặt thành giường, cơn lạnh từ ruột toát ra, chạy dọc khắp xương sống, lan tỏa toàn thân nhớp nhúa mồ hôi, ở đó như có hàng triệu con sâu bọ rúc rỉa từng phân da thịt căng nứt, từng đốt xương đau nhức, rã rời. Trong cơn vật vã điên cuồng , tôi mơ hồ thấy một bàn tay nâng đầu tôi dậy, một chiếc khăn lạnh úp lên khuôn mặt đầm đìa. Tôi vồ lấy bàn tay, cào cấu, rồi như con thú hoang, tôi cắn mạnh vào lớp da thịt mịn màng, tới lúc mơ hồ cảm thấy một dòng máu đỏ túa ra, tôi mới choàng tỉnh. Và, em ngồi đó, cứng người chịu trận, không một tiếng rên, dù là rất nhẹ. Em ngồi đó, nhỏ bé, thanh khiết, đôi mắt muôn vàn xót xa, pha lẫn hoảng hốt, hoang mang. Trong lòng tôi dâng lên niềm ân hận, một chút ân hận thoáng qua, rồi lại chìm sâu vào cơn vật vã. Cuối cùng tôi nằm vật xuống, toàn thân rã rời, đau nhức, đầu óc đầy mộng mị, nhưng vẫn trống rỗng, bềnh bồng. Trong cơn mê hoảng, tôi cảm nhận hơi lạnh từ những chiếc khăn ướt liên tục đắp lên mặt, lên toàn thân, những chiếc khăn lạnh giúp cơn vật vã dịu được đôi phần, và tôi chìm vào giấc ngủ chập chờn, hoảng loạn.

Thời gian trôi qua không biết bao lâu, tôi dần dần hồi tỉnh, bải hoải, rã rời. Hình ảnh đầu tiên vẫn là hai người đàn bà nhỏ bé, dịu dàng với ánh mắt bao dung. Cả hai vẫn ngồi đó, nhẫn nại, gom góp chút sức mạnh nhỏ nhoi, để cố kéo tôi trở về với cuộc sống. Trước mặt tôi vẫn là khung cửa hẹp, lằn ranh nếu vượt qua, tôi sẽ khó có cơ hội quay về. Ý tưởng bắt đầu được sắp xếp lại, tôi nhớ từng chi tiết nhỏ ba ngày lang thang đi bụi, cảm giác tủi nhục khi nằm vất vưởng ngoài công viên, rồi khuôn mặt những đứa bạn chỉ muốn kéo tôi cùng lội xuống vũng bùn, rồi hình ảnh ông già vật vờ, hơn bốn mươi năm không thắng nổi một cơn mê, và câu nói được thốt ra hầu như trong lúc tuyệt vọng tột cùng : Không một biện pháp cưỡng bách nào đủ sức cứu được con nghiện, có chăng là một thứ tình cảm mạnh mẽ, vượt hẳn cơn thèm khát, kèm với một quyết tâm .
Hai người đàn bà vẫn ngồi bên tôi, tôi thấy trong ánh mắt bao dung một sức mạnh không sao cưỡng nổi, tôi chợt ước ao họ cứ ở mãi bên tôi trọn đời, và tự nhiên nước mắt tôi ứa ra, chan hòa.

-Thằng khờ, ba ngày rồi đó, con ăn chút cháo cho đỡ mệt.

Giọng nói của mẹ tôi không vướng một chút trách móc, oán hờn. Giọng nói này tôi đã quen nghe từ ngày còn bé, mỗi khi trót lỡ lầm, sai phạm .

Dù miệng khô và đắng ngắt, tôi vẫn cố nuốt hết bát cháo hành nóng. Một luồng khí ấm lan nhẹ trong lòng. Tôi bắt đầu cảm thấy đôi chút thư thái. Tôi muốn trò truyện, kể lể, tôi muốn nói thật nhiều, nhưng cuối cùng chỉ lặng lẽ nhìn mẹ, nhìn em, tôi thấy ở em ánh mắt khắc khoải, đợi chờ. Và tôi quyết định gửi đi một tín hiệu : ba ngón giữa bàn tay phải co lại, ngón út và ngón cái duỗi ra, đặt vào phía trái tim, sau đó cũng bàn tay ấy chỉ về phía em. Tín hiệu ấy lúc này tôi đã hiểu, năm ngón bàn tay phải tạo thành chữ Y, chữ đầu của một từ mang trọn vẹn tình cảm sâu xa của con người. Tôi đã nói xong câu quan trọng nhất trong cuộc đời, cuộc đời tìm lại sau khi vừa đánh mất và tôi lại thiếp trong giấc ngủ hiền hòa.

Hơn một tuần lễ, cơn thèm thuốc mới thực sự chấm dứt, thể xác như đứa bé vừa ốm dậy, rã rời, liêu xiêu, nhưng trong lòng âm ỷ một quyết tâm rất lớn. Tôi bắt đầu tập thể dục, những động tác nhẹ nhàng, thở hít chầm chậm. Một tháng sau, tôi hầu như hồi phục hoàn toàn. Cuối năm ấy, ông thầy cũ dắt tôi vào làm trong công ty Tin học. Rồi Tết đến tôi lại đủ thanh thản dẫn Hồng đi xem Hội Hoa xuân. Mùa Xuân dành để thực hiện những ước mơ.

Tôi về quê, ngượng ngùng thưa với mẹ :

- Mẹ ơi ! Con tính lấy vợ.

- Thiệt không, lớn tướng rồi, mau cho mẹ có cháu nội bồng. Mà ai vậy ?

-Một người con gái không toàn vẹn.

Mẹ có vẻ chế riễu :

-Con cứ chỉ cho mẹ xem một người toàn vẹn đi.

Tôi chỉ thẳng vào người mẹ :

-Mẹ chứ ai.

Mẹ tôi bật cười :

- Khờ ạ ! Trên đời làm gì có người hoàn thiện. Bà mẹ chỉ toàn vẹn trước mắt đứa con khờ khạo.

Tôi gục đầu vào vai mẹ, thân thể kềnh càng của tôi không thể nằm lọt trong lòng, nhưng vòng tay bao dung đủ rộng để ôm trọn đời tôi.

Mẹ lại cười, nụ cười rất hiền:

- Thằng khờ muốn lấy ai đây?

-Mẹ biết rồi.

Mẹ lại cười rúc rích :

-Ừ, mẹ biết rồi, khờ ạ !

Một đám cưới nho nhỏ được tổ chức, đám cười đơn giản không hề gợi sự chú ý của mọi người.

Thế đó, tôi đã ở bên em, chứng kiến em từng bước trưởng thành, và em cũng ở bên tôi, chứng kiến tôi từng bước trở lại làm người. Đó là kỷ niệm, là chuỗi thời gian không thể nào quên .

Buổi sáng, trước khi tôi đi làm, không bao giờ vợ tôi quên một cử chỉ đã trở thành thói quen, nhưng không hề nhàm chán. Ba ngón giữa bàn tay phải co lại, ngón út và ngón cái duỗi ra, đặt lên phía trái tim, sau đó, cũng bàn tay ấy chỉ về phía tôi, kết thúc là một nụ cười, cười cả bằng miệng, cả bằng cặp mắt long lanh. Chính dấu hiệu ấy, với ba ngón giữa co lại, ngón cái và ngón út duỗi ra, đã giúp tôi đủ nghị lực phấn đấu để được làm người, để trở về với cuộc sống, và như thế xin cảm ơn em.
Đồng hồ nhà hàng xóm gõ mười hai tiếng. Trên mặt bàn, trang giấy đã kín, câu chuyện đã có phần kết. Đối với nhiều người, đoạn kết có thể bị chê là giả tạo, hời hợt, nhưng với tôi thế đã đủ rồi. Cánh chim nát đạn không dám bay xa.