Vũ Lưu Xuân
Gã lặng lẽ nhìn ra ngoài đường, mắt nheo lại, mất hút. Tôi hỏi vu vơ:-Nắng quá, ông nhìn gì vậy?
-Quá khứ. Thời còn là sinh viên.
-Ông thấy gì nào?
-Một lũ con trai, con gái coi trời bằng vung. Ở đó trời và đất chan hòa ánh nắng, thỉnh thoảng cũng có mưa, từng cơn, mưa Sàigòn.
-Chóng quá, gần bốn mươi năm, như một thoáng mắt. Tôi vẫn nhớ ngày tốt nghiệp, nó hát bài Sàigòn đẹp lắm, Sàigòn ơi! Sàigòn ơi! Sau đó cả lũ rời xa Sàigòn, mỗi đứa mỗi nơi, mỗi đứa một cuộc đời, một định mệnh không thể chối từ.
-Và có đứa đã bỏ cuộc chơi, cay đắng.
Gã chỉ hũ hài cốt đặt trên mặt bàn.
-Khoản này, ông tính sao?
-Cũng chưa biết, có lẽ phải đưa về nhà, để trên bàn viết.
-Tiện không?
-Đành vậy. Nó một thân một mình, có đạo, chẳng lẽ đem vào chùa. Còn nhà thờ? Nó đầu độc con, tù tội, tự tử, mà đến hai lần, người đàn bà bị kết án, ai cho?
-Thế ông gặp lại nó lâu chưa?
-Khoảng hai năm, như một tình cờ. Cũng như gặp lại ông, và ông ngồi đây, như một tình cờ.
-Tôi không hiểu nó nhiều. Theo báo chí, dư luận, nó là người đàn bà đáng bị kết án, đúng không?
-Đúng, từ một góc nhìn nào đó. Tôi cũng là gã bị kết án. Lần cuối gặp nhau, nó vừa thở dốc, vừa cười, nụ cười gượng gạo, méo mó, biến dạng: tôi lại tự tử, ba chục viên thuốc ngủ, ông có đưa đi cấp cứu không? Tôi lắc đầu : không. Và tôi ngồi bên giường, trống rỗng, lặng lẽ nhìn nó ngấm thuốc, chết dần. Trong một chừng mực nào đó, cuộc sống con người vượt ra ngoài mọi khuôn khổ cứng ngắc của luật pháp và tôn giáo, những cơ chế không biết đến luật trừ
Gã thở dài:
-Tụi mình sinh ra, lớn lên, rồi già đi trong một thế giới thật kỳ cục.
Câu nói của gã khiến vị đắng trào lên. Gã cầm xị đế rót ra ba ly nhỏ.
-Nó có biết uống rượu không ?
-Có, thời sinh viên thỉnh thoảng làm một cặp sec, uống và khóc, nó bảo: đầu óc ngà ngà một chút, chính là lúc thấy mình rõ hơn. Đám bạn gái trong lớp, tôi thân với nó nhất. Nó không đẹp, nhưng có chiều sâu .
-Đúng, nó có chiều sâu.
Gã đổ ly rượu lên hũ tro:
-Nào, mời bà. Thế nó để lại gì?
-Một bản án bảy năm vì đầu độc đứa con tàn tật, những lời nguyền rủa và hai lần tự tử. Còn nữa, một hũ tro và một cuốn nhật ký. Đó là dấu chứng cuối cùng của một cuộc đời.
-Ông đọc chưa?
-Đọc rồi, lướt qua bên cạnh giường, lúc ngồi nhìn nó chết. Về sau đọc thêm hai lần, khi mọi xúc động đã đủ thời gian lắng xuống.
Gã thở dài, đăm chiêu:
-Có chút gì đó nhẫn tâm.
Lời nói ấy tự dưng khiến tôi bực mình.
-Cái chết, với nó là một chọn lựa, tôi tôn trọng, không can thiệp, vì không tìm được giải pháp toàn vẹn hơn.
Gã rót đầy ly rượu, gật gù. Tôi tiếp:
-Giây phút cuối bên nó đã dậy cho tôi một điều: sự khoan dung. Khoan dung mỗi khi phán xét.
-Cuốn nhật ký đâu rồi?
-Để ở nhà.
-Tôi muốn xem, được không?
-Được, buổi tối đến tôi. Mấy năm cuối nó cố ý xa lánh mọi người, nhưng ở trong tận cùng ký ức, chúng mình đối với nó vẫn là bạn, lũ bạn một thời rong chơi.
Gã uống cạn ly rượu:
-Thôi tôi về, còn ông đi đâu?
-Chở nó đi một vòng Sàigòn, trở lại thăm những vùng trời, vùng đất ngập nắng và kỷ niệm. Mấy chục năm nay, nó chỉ thuộc một con đường duy nhất từ nhà đến lớp. Ông biết đó, lúc trẻ nó là đứa sôi nổi, có vẻ hơi điên điên, mê sách mà cũng mê vũ trường. Mỗi không gian gợi cho nó một cảm xúc, một ước mơ riêng.
-Hình như ngày xưa ông yêu nó?
-Không, với tôi, lúc nào nó cũng là một người bạn, vậy thôi.
*
Buổi tối, tôi ngồi đối diện với hũ tro đặt trên mặt bàn, hũ tro chiếm một khoảng không gian rất nhỏ, giống như con người giữa cuộc đời, trơ vơ. Và gã đến, bước chân nhẹ nhàng.
-Nhìn hũ tro, ông thấy thêm điều gì?
-Vẫn một điều duy nhất: sự khoan dung.
Tôi đưa cho gã cuốn nhât ký của Đào:
-Ông xem đi, đọc tạm phần cuối.
*
24-12. Khuya rồi, hơi lạnh, trời lạnh làm ý nghĩ trong và sâu. Tôi ngồi chờ một hồi chuông. Chuông đổ. Lạ thật, giờ Chúa Giáng sinh lại khiến tôi nghĩ đến cái chết. Tôi thấy một cơn đau nhói ở vùng bụng, râm ran, âm ỉ, khoảng năm phút. Cơn đau là điềm báo của chứng ung thư. Sáng nay tôi đã nhận được kết quả xét nghiệm: ung thư gan. Tôi từng đi thăm một người ung thư gan, khô kiệt, dúm dó, rên xiết, la hét vì đau đớn. Số tiền hai trăm triệu chỉ đủ để làm giảm những cơn đau trong lúc chờ chết, cái chết được báo trước. Có tiếng trằn trọc, vùng vẫy tay chân.Tôi nhìn sang đứa con, đứa con gái hai mươi lăm tuổi không mang đầy đủ dáng dấp con người. Đứa con của mẹ da vàng. Nó nằm đó, dẫy dọn, nước dãi chảy dài bên khóe mép. Chắc lại đái dầm. Tôi uể oải ngồi dậy, lấy khăn lau, nước tiểu ướt đẫm một vũng chiếu. Thay xong quần áo, nó ngủ tiếp, nét mặt trơ trơ. Nó là con gái tôi, đứa con hai mươi lăm tuổi, chưa từng trải qua một thời con gái. Nó sinh ra, mang thân phận con người, nhưng không hề được sống cuộc sống con người. Đứa con cần sự thương yêu, che chở của tôi suốt hai mươi lăm năm, nó sẽ ra sao một khi tôi chết? Tôi cố tìm một giải pháp cho nó và cho tôi. Giải pháp nào cho một sinh mệnh đã sống mà như chưa từng sống?
25-12. Hôm nay lễ Giáng sinh, vẫn không được nghỉ. Buổi sáng nhìn tôi trong gương, tôi bỗng thấy khuôn mặt anh, người chồng đã âm thầm bỏ đi khi đứa con gái bất hạnh vừa tròn ba tuổi. Thú thật ngày ấy tôi oán hận anh vô cùng. Bây giờ, đối diện với cái chết không thể trốn tránh, cùng với những giải pháp chẳng đặng đừng thấp thoáng trong đầu, tôi chợt cảm thấy lòng mềm lại, khoan dung, mọi phán xét đều bất công và khắc nghiệt, một khi chưa nắm đầy đủ các yếu tố quyết định hành động của một con người. Tôi nhớ lại anh ngày ấy, mắt mờ dần, tóc rụng, da lấm tấm đỏ, sần sùi. Phải chăng những triệu chứng ấy đã đẩy anh đến một chọn lựa, có thể không đúng, nhưng là chọn lựa của con người, con người hoàn toàn cô đơn khi phải đảm đương thân phận của chính mình, nó là một sinh linh chẳng bao giờ hoàn thiện, chính vì thế nó đáng được tha thứ hơn là phán xét. Trong một thế giới khô cứng vì quy tắc, định chế, tôi cũng sẽ bị phán xét. Phải chi ngày ấy tôi nhìn anh kỹ hơn.
26-12. Tôi không thể ngồi yên chấm bài. Con gái tôi cứ vò đầu, bứt tóc, ú ớ, la hét từng hồi, nó không biết cách diễn tả ý nghĩ, nên lúc nào cũng tức tối, bứt rứt. Tôi đưa nó vào nhà tắm, trút bỏ hết áo quần, gáo nước lạnh làm nó dịu bớt. Trước mặt tôi là một hình hài: đầu to, cặp mắt đờ đẫn, ngốc nghếch, trên mặt đầy những bớt đen, loang lổ, thân hình méo mó, xiêu vẹo. Đó là hình hài, là một phần máu thịt của tôi, người đàn bà từng một thời sôi nổi, sống trọn vẹn mọi chiều kích của cuộc sống. Còn nó, nó có gì? Một tuổi trẻ thiếu những khoảng rộng của trời và đất. Phải chi nó cũng được sống những ngày tháng bồng bột, điên cuồng, lầm lạc để được tha thứ, tha thứ rồi lại lầm lạc. Tôi sẵn sàng chấp nhận với ánh mắt bao dung, bao dung trước mọi sai phạm mang dáng dấp con người. Tôi đã có gì, và nó đã có gì? Con tôi!
27-12. Sau một đêm trằn trọc, quyết định dần dần hình thành trong đầu. Tôi không đủ can đảm ghi trên giấy, nó là một dạng tội ác. Có thể tôi sai lầm, tôi đáng bị nguyền rủa, khi không cố tìm một giải pháp toàn vẹn hơn. Nhưng con gái tôi, tôi hiểu nó, dù nó chỉ biểu lộ cảm xúc bằng những tiếng ú ớ hầu như vô nghĩa. Nó cần có tôi, thật cần tôi, trong những tháng năm còn tồn tại trên đời… Cơn đau lại đến, râm ran…đầu óc tôi bấn loạn, rối bời. Thời điểm của bi kịch đã đến rồi, phải không?
*
Gã gấp trang sách, đặt lên bàn, ngồi thừ, bất động. Tôi nói thật khẽ:
-Tập nhật ký chấm dứt ở cơn đau, chưa trọn vẹn, mà cuộc đời cũng chẳng có gì trọn vẹn, như thế, cần gì phải viết thêm. Đó là màn hai của một định mệnh, Đào rất đáng kết án, phải không?
Gã không trả lời, lảng sang chuyện khác:
-Ông có biết chồng nó không?
-Biết, thằng Linh, học trên tụi mình hai lớp. Thời kỳ sinh viên nổi lên chống Thiệu, hắn biểu tình, rải truyền đơn, bị gí, dọt ra bưng. 75, hắn về tiếp quản một trường cấp ba, làm hiệu phó, ở đó có Đào. Rồi hai đứa lấy nhau, rồi hắn bỏ mọi thứ mà đi, không một lý do, biệt tăm biệt tích.
Gã thở dài:
-Kể cũng tệ!
-Đúng, vô trách nhiệm. Nhưng cuối cùng Đào đã tha thứ cho hắn rồi mà. Mỗi khi nhìn thật kỹ mình, chúng ta lại cảm thấy con người, vì yếu đuối và thường xuyên sai lầm, nên cần được chia sẻ, tha thứ.
Gã cúi đầu, có vẻ chấp nhận suy nghĩ của tôi.
-Còn đoạn kết, ông kể đi.
Tôi trầm ngâm, cố nén xúc động, cũng để sắp xếp câu chuyện cho có thứ tự:
-Vắn tắt nhá. Khi thấy nguy cơ đến gần, nó đầu độc con bé, ngồi nhìn con bé chết, rồi tự tử. Con bé chết, còn nó được cứu sống. Ra tòa, nó tự nguyện xin lãnh án tử hình. Cuối cùng bị kết án bảy năm. Gần một năm, bệnh di căn, người ta chuyển nó qua bệnh viện. Vô phương, tôi đưa nó về nhà. Vậy đó. Đơn giản vậy đó.
Giọng nói của tôi bình thản, lạnh lùng, nhưng tôi nghe trong đó muôn vàn xót xa.
Gã hất hàm:
-Trường hợp của nó có yếu tố giảm nhẹ: bệnh ung thư, sao lại bảy năm?
-Vì nó không trưng ra, vì nó muốn được kết án, vì trong tận cùng tâm hồn nó, vẫn có những khoảng tối chúng mình không sao hiểu được.
Gã đứng dậy, mang theo tập nhật ký, bỏ về.
Tôi đứng nhìn theo gã, gã lầm lũi giữa con hẻm tối và sâu. Tôi chợt nhớ câu vừa nói : “Vẫn có những khoảng tối chúng mình không sao hiểu được”.
No comments:
Post a Comment