TỪ BÓNG TỐI BƯỚC RA

VŨ LƯU XUÂN

23 tháng Chạp, tôi nhận được một lá thư không đợi, thư đến từ vùng biển. Nhìn tên người gửi, tôi nhớ ngay đến con bé. Tôi gặp nó thật tình cờ, trên bãi biển, vào chiều 30 Tết năm qua. Chiều 30, khoảng thời gian biển vắng ngắt, không có bóng áo xanh, áo vàng, chỉ có mấy con chó đùa nghịch chạy rông. Lúc trẻ, chiều cuối năm, tôi có thói quen một mình ngồi trên bãi biển, ôn lại những kỷ niệm đẹp và những đắng cay. Vậy mà đã hơn 40 năm rồi, tôi trốn chạy hơn 40 năm rồi. Về với biển, tôi về với những kỷ niệm, còn hằn nhẹ nỗi xót xa.
Tôi gạt phẳng mặt cát, trộn nước biển với cát mịn.
Một giọng nói nhẹ nhàng làm tôi giật mình :
- Chú đang làm gì vậy ?
Trước mặt tôi là một cô gái ngồi trên xe lăn, nhỏ bé, dịu dàng. Trên khuôn mặt thanh tú, tôi bắt gặp đôi mắt đen, thật buồn, với nụ cười hình như biến dạng vì vị đắng.
- Chú đang tiếp tục một công việc bỏ dở từ hơn 40 năm trước.
Con bé có vẻ ngạc nhiên :
- Hơn 40 năm trước, thời gian dài quá, bằng nửa đời người.
- Ừ, dài thật. Lúc trẻ, chiều 30 Tết nào chú cũng ra đây, ngồi trên ghềnh đá, hứng lớp bụi sóng ướt đẫm khuôn mặt. Sau đó xây một lâu đài trên cát.
- Chi vậy ?
- Xây cho chú và cho một người tình. Cuộc tình dang dở, lâu đài cát chứng minh cho chú thấy : đời chỉ là hư vô.
Nó có vẻ mơ màng :
- Đời là hư vô ! Thật vậy chứ?
- Sai rồi. Sau nửa đời thất bại, chú chợt nhận ra rằng, đời chỉ là hư vô một khi ta lẫn lộn thực tại với ảo tưởng.
Nét mặt con bé cau lại, đôi mắt đen thấp thoáng một nỗi đau :
- Thật ra, có những thực tại làm con người nhức buốt, rất khó chấp nhận.
- Cũng vì thế mà chú trốn chạy hơn 40 năm.
- Cuối cùng chú lại quay về.
-Quay về khi đã tỉnh, dù muộn màng. Biển nhìn chú lớn lên, biển chứng kiến những buổi hò hẹn của cuộc tình đầu si dại, những nụ hôn, những giận hờn vu vơ. Cuối cùng nước biển hình như mặn thêm vì thấm đẫm nước mắt của một cuộc tình tan vỡ. Từ đó, chú bỏ biển mà đi, lang thang giữa cuộc đời.
Nó thở dài :
- Chú có nhớ biển không ?
- “Ngày mai anh đi, biển nhớ tên anh gọi về”. Biển có nhớ chú không ? Không biết. Riêng lúc về già, tỉnh lại sau cơn mê, chú chợt nhớ biển vô cùng. Chính vì vậy chú cháu mình mới gặp nhau, như một tình cờ.
Tôi tiếp tục công việc. Thắc mắc của nó làm tôi giật mình :
- Và chú lại xây lâu đài trên cát, như thế, cuối cùng, đời vẫn là hư vô.
- Không phải đâu. Đời chỉ là hư vô đối với những ai trốn chạy. Ở tuổi 60, chú nhìn lâu đài trên cát như một tác phẩm nghệ thuật. Đẹp không ?
- Đẹp ! Nhưng nó tồn tại bao lâu ?
- Không qua khởi cơn nước lớn đêm nay.
- Uổng thật.
- Này con bé ! Cái đẹp bao giờ cũng mong manh, dễ vỡ, dễ mất, phải biết trân trọng.
Nó trầm ngâm một lúc, rồi chợt vỗ vào bánh xe :
- Chú xem, với chiếc xe lăn, phía trước cháu còn lại những gì ?
- Còn chứ, rất nhiều. Còn biển bao dung, còn con người, còn những tháng năm có thể đầy ắp hoặc rỗng tuếch, tùy cháu chọn lựa.
Vầng trán thanh khiết thoáng mờ đi vì chút ưu tư :
- Thật vậy không ?
Tôi nhìn thẳng vào khuôn mặt con bé, nó cũng nhìn tôi đăm đăm, có chút thách thức. Tôi chợt nhận ra trong đôi mắt thấp thoáng nỗi đau một chiều sâu thăm thẳm. Chiều sâu chính là cơ may giúp ta dựng lại cuộc đời. Tôi quyết định đưa con bé đối mặt với thực tại :
- Cháu ngồi xe lăn lâu chưa?
- Hơn một năm rồi.
- Sao vậy ?
Giọng nó đứt quãng :
- Đó là kết quả của tuổi trẻ dại dột, đua đòi.
- Này con bé, ông chú già có đáng tin cậy để tâm sự hay không ?
Nó ngập ngừng rồi gật đầu:
- Năm lớp 12 - Nó chợt cười, đôi mắt như lóe lên đốm lửa nhỏ - cháu giỏi môn văn lắm đó.
- Khỏi nói chú cũng biết, không nịnh cháu đâu.
Thoáng vui vụt tắt lịm :
- Năm 12, cha mẹ cháu xào xáo, cháu buồn, đi hoang với bạn bè, rồi vũ trường, rượu, thuốc lắc. Lắc một lần, ba ngày vẫn quẹo cổ, rêm mình, nhưng cháu vẫn lắc, lắc giống như một thái độ phủ nhận cuộc đời, phủ nhận thực tại.
Nó dừng lại đôi chút, đầu cúi thấp :
- Một hôm say rượu, cháu tông xe. Tỉnh dậy, tóc cháu bị cạo một mảng.
Nó dở mũ ra :
- Chú thấy không, hơn một năm, tóc mới mọc lởm chởm đến mang tai. Ba tháng sau, cháu được đặt vào xe lăn, lặng lẽ lăn bên lề cuộc đời.
- Hiện thời cháu làm gì nào?
- Ăn, ngủ, buồn, thỉnh thoảng viết lung tung vài trang. Chiều chiều lăn xe giữa phố phường ra bãi biển, trầm ngâm, dằn vặt, chán nản, buồn và ghi lại nỗi buồn.
- Thế giữa phố phường, cháu thấy gì ?
- Thấy cảnh bát nháo, thấy những khuôn mặt mệt mỏi, lã chã mồ hôi, lại còn những ánh mắt, những nụ cười, những câu chửi thề, những đám đánh nhau.
- Gì nữa nào ?
- Ngoài bãi biển, đôi lúc cháu nghe loáng thoáng những lời hò hẹn, yêu thương.
- Đời là thế, nhưng đàng sau cảnh bát nháo là những mảnh đời, những thân phận, những dằn vặt, vật lộn, dằng xé, những nỗ lực đến tuyệt vọng để được làm người. Cháu cố tìm cho những hình ảnh xô bồ đó một ý nghĩa, rồi ghi lại, rồi viết ra, cháu giỏi văn mà.
- Cháu đã viết được vài truyện ngắn. Nhưng viết rồi để đó, thỉnh thoảng đọc lại, nhưng viết cho ai coi.
- Cháu lầm rồi, bài viết nào mang đậm chất người đều được chấp nhận, vì nó là cái gương, để ai đó nhận ra khuôn mặt mình, dù khuôn mặt đôi lúc bị biến dạng, nhưng ở tận cùng sâu thẳm, nó vẫn là khuôn mặt con người.
Con bé trầm ngâm thật lâu, rồi chợt nhìn lên :
- Chú còn ra đây nữa chứ ?
- Tất nhiên. Biển nhắc cho chú rất nhiều kỷ niệm.
Lúc chia tay, nó nhắc lại :
- 30 Tết năm tới chú lại về đây nhá.
Đôi mắt nó tha thiết, chân thành. Tôi trả lời không cần suy nghĩ :
- Chú trót mắc một cái hẹn.
- Với ai nào ?
- Với biển, với cháu. Chú sẽ về để ngắm mái tóc cháu dài ra, xõa ngang vai. Quan trọng hơn, để được thấy con bé vững vàng bước ra từ bóng tối.
Nó nắm tay tôi, cười, lần đầu tiên tôi thấy nụ cười không còn biến dạng vì vị cay.
*
Tôi mở thư ra đọc :
Chú thân mến.
Lần đầu tiên cháu viết cho chú, sau cuộc gặp gần tròn một năm. Cháu viết để nhắc chú một lời hẹn. Hẹn với biển và hẹn với cháu, chú nhớ không ?
Mái tóc của cháu đã dài ra rồi, vừa chấm ngang vai, óng mượt. Nhìn vào đôi mắt lạnh lẽo ngày nào, chắc chắn chú sẽ thấy một đốm lửa, đốm lửa thắp lên từ trái tim. Bánh xe lăn của cháu mòn nhiều vì những chặng đường, không chỉ hướng ra bãi biển, mà đi vào cuộc đời. Trên xe lăn cháu thiết kế một mặt bàn xoay. Ngồi đó cháu ghi chép, cháu viết, viết cho mình và viết cho người. Một ký giả quen với anh cháu đã đưa một số bài lên báo với bút hiệu Áo Trắng. Áo Trắng, cái tên gợi nỗi nhớ dành cho tuổi học trò, rất đẹp, nhưng cháu đã vụng về đánh mất. Từ đó, ngòi bút trẻ Áo Trắng được nhiều tờ báo giới thiệu, đôi lúc thổi phồng, nó luôn gắn liền với chiếc xe lăn của người con gái vùng vẫy vượt lên số phận. Có lúc cháu cảm thấy kiêu hãnh. Nhưng một hôm, ngồi đối diện với biển, cảm nhận sự nhỏ bé và cô đơn, cháu chợt nhận ra cái tên Áo Trắng hình như được thắp sáng trong vừng hào quang ảo, nó gợi sự tò mò, xót thương nhiều hơn là đón nhận vì mến phục.
Mấy tháng nay, cái tên ấy biến mất, cháu chôn nó rồi. Cháu vẫn viết và vẫn gửi đi, nhưng với tên khác, cháu sẵn sàng sắp hàng chờ đợi, để vào bằng cửa chính. Cháu của chú sẽ từ bóng tối lặng lẽ bước ra, chú có tin không ?
Ông chú nửa đời thất bại ! Quyết định của cháu đúng hay sai ?
Cháu